
Plakja është një proces natyral që prek çdo pjesë të trupit, përfshirë edhe trurin. Studimet tregojnë se pas moshës 40 vjeç, truri mund të humbasë rreth 5% të volumit të tij çdo dekadë që kalon. Kjo lidhet me ndryshime të kujtesës, përqendrimit dhe shpejtësisë së të menduarit që shumë njerëz fillojnë t’i vënë re me kalimin e viteve.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se truri ka një aftësi të jashtëzakonshme për t’u përshtatur dhe rigjeneruar gjatë gjithë jetës. Dhe pikërisht këtu hyn rëndësia e aktiviteteve që sfidojnë mendjen.
Pse truri ndryshon me kalimin e moshës?
Me kalimin e viteve, disa zona të trurit fillojnë të tkurren gradualisht, veçanërisht ato që lidhen me kujtesën, zgjidhjen e problemeve dhe orientimin. Një nga arsyet kryesore është ulja e sasisë së lidhjeve nervore dhe reduktimi i neurotransmetuesve si dopamina dhe acetilkolina, substanca që ndihmojnë komunikimin mes qelizave të trurit.
Kjo është arsyeja pse ndonjëherë mund të harrojmë më shpesh emra, detaje të vogla apo vendin ku kemi lënë çelësat. Në shumicën e rasteve, këto janë pjesë normale të plakjes së trurit.
Neuroplasticiteti: “superfuqia” e trurit.
Edhe pse truri ndryshon me moshën, ai nuk ndalon kurrë së mësuari. Ekspertët e quajnë këtë aftësi neuroplasticitet – pra mënyra si truri krijon lidhje të reja dhe përshtatet ndaj eksperiencave të reja.
Sa herë që mësojmë diçka të re, truri aktivizon rrjete të reja nervore. Kjo ndihmon në krijimin e asaj që specialistët e quajnë “rezervë njohëse”, një lloj mbrojtjeje natyrale që mund të ndihmojë trurin të funksionojë më mirë edhe me kalimin e viteve.
Aktivitete si:
- Mësimi i një gjuhe të re,
- Vallëzimi,
- Shkrimi,
- Gatimi,
- Sportet,
- Instrumentet muzikore etj.
janë lidhur me funksion më të mirë njohës dhe plakje më të ngadaltë të trurit.
Pse instrumentet muzikore konsiderohen “stërvitje” për trurin?
Sipas studiuesve, të mësosh një instrument muzikor është një nga aktivitetet më të fuqishme për stimulimin e trurit. Kjo sepse muzika aktivizon pothuajse çdo zonë të tij njëkohësisht: dëgjimin, kujtesën, koordinimin, përqendrimin dhe lëvizjen.
Një studim i publikuar në Frontiers in Aging Neuroscience tregoi se të rriturit që mësuan piano për gjashtë muaj përmirësuan lidhjet nervore në zonat që lidhen me kujtesën dhe gjuhën.
Ekspertët thonë se nuk ka rëndësi mosha në të cilën filloni. Ajo që ka rëndësi është sfida mendore dhe vazhdimësia.
Kujdesi për trurin fillon nga zakonet e vogla
Ashtu si muskujt, edhe truri ka nevojë për “ushtrim”. Aktiviteti mendor, lëvizja fizike, gjumi cilësor dhe rutina të reja ndihmojnë në ruajtjen e shëndetit të tij për më gjatë.
Ndoshta nuk mund ta ndalim kohën, por mund të ndikojmë në mënyrën si truri ynë plaket. Dhe ndonjëherë, një hap i vogël – si të mësosh disa nota në piano apo ritmin e një daulleje – mund të jetë shumë më i rëndësishëm sesa duket.